Dit wordt aangeboden door

Zie ook

Verbindend gezag en geweldloos verzet in gezinnen: hulp bij ernstige gedragsproblemen

Agressie en geweld binnen en buiten het gezin stellen menig opvoeder, leerkracht en hulpverlener voor een dilemma: met regelmaat wordt gepleit voor een ‘hardere’ aanpak, maar escalatie ligt dan op de loer. Een effectief alternatief is te vinden in de basisprincipes van verbindend gezag en geweldloos verzet Ook angst, schoolweigering, computerverslaving, eetstoornissen of ander probleemgedrag kan ouders tot wanhoop drijven. Wanneer de kinderen de baas in huis worden en ouders, docenten en ook hulpverleners zich toenemend machteloos gaan voelen, kan geweldloos verzet helpen om de vicieuze cirkels te doorbreken. Geïnspireerd door Gandhi, gecombineerd met ideeën uit de systeemtheorie en hechtingstheorie, ontwikkelde de Israëlische psycholoog Haim Omer een nieuwe benadering om agressief en destructief gedrag van jongeren te stoppen en hen weer verantwoordelijkheid te leren nemen voor eigen welzijn en gedrag. De kern van deze benadering is een houding van aanwezigheid en investeren in je kind in combinatie met een duidelijke stellingname van ouders, leraren en hulpverleners tegen het ongewenste gedrag op een vastberaden, maar strikt geweldloze en de-escalerende wijze.  Anders gezegd: "wij geven niet op en we geven jou niet op; we zijn er van overtuigd dat er andere oplossingen zijn en dat jij die kunt en wilt vinden."

Agressief of zelfdestructief gedrag van kinderen kan ook de meest geduldige ouders van slag brengen. Of het nu gaat om woede-uitbarstingen, leugens, risicovol gedrag, fysiek geweld ten opzichte van anderen en zichzelf, diefstal, extreme angst en vermijding, schoolweigering, computerverslaving, automutilatie of eetstoornissen, in hun verwarring en onmacht kunnen ouders heen en weer geslingerd worden tussen toegeven en terugvechten. Het mislukken van zowel de ‘harde’ als de ‘zachte’ aanpak kan leiden tot twee soorten escalaties: de complementaire escalatie waarin het toegeven van de ouders leidt tot steeds eisender gedrag van het kind (en vice versa) en de symmetrische escalatie waarbij vijandigheid van de één weer nieuwe vijandigheid van de ander oproept. Leraren, therapeuten of jongerenwerkers, kunnen zich eveneens zeer machteloos voelen of van mening verschillen over de aanpak van gewelddadig gedrag. Ook bij deze professionals staan de ideeën vaak radicaal tegenover elkaar: een ‘strenge’ tegenover een ‘softe’ aanpak, meer ‘discipline’ versus ‘therapie’.

Sinds begin 2006 werken we in het Lorentzhuis met de methodiek ‘Geweldloos verzet in gezinnen’ van Professor Haim Omer, psycholoog en hoogleraar aan de Universiteit van Tel Aviv. Hij heeft een helder en effectief programma ontwikkeld om agressie- en geweldsproblemen van kinderen en jongeren te stoppen. Omer heeft de principes van Geweldloos Verzet, zoals onder andere in praktijk gebracht door Gandhi en Martin Luther King jr., vertaald naar toepassing in opvoedingssituaties.

Deze methodiek leert ouders -en andere opvoeders- om het escalatieproces van steeds strengere straffen te doorbreken en in plaats daarvan op een rustige, maar volhardende manier ‘aanwezig’ te zijn in het leven van hun kind en zich vanuit die positie (zonder geweld of dwang) te verzetten tegen de ernstige gedragsproblemen van hun kind. De ouders worden aangemoedigd te handelen op een manier die de boodschap overbrengt: ‘Ik ben hier! Ik ben je ouder en zal je ouder blijven, wat er ook gebeurt. Ik geef niet toe en ik geef (je) niet op. Ik blijf in je geloven.’ Daarnaast is het essentieel dat de ouders zich ook openlijk verzetten tegen het gewelddadige of zelfdestructieve gedrag. Ouders worden aangemoedigd zich niet neer te leggen bij negatief gedrag, maar op constructieve wijze de confrontatie aan te gaan, volgens principes van geweldloosheid. Het programma dat Omer ontwikkeld heeft mobiliseert ouders, beschermt de slachtoffers en zorgt er voor dat de gewelddadige kinderen weer verantwoordelijkheid gaan nemen voor hun gedrag. Essentieel daarbij is het inschakelen van derden: familieleden, vrienden, buren of andere belangrijke personen.

Er is al veel ervaring opgedaan met de methode van geweldloos verzet in gezinnen en de eerste researchresultaten zijn positief. 

In het Lorentzhuis werken meerdere systeemtherapeuten met de principes uit de methodiek geweldloos verzet. Tevens is er een groep voor ouders om deze methodiek zelf te kunnen toepassen in hun eigen gezin.

 

Boeken:

Haim Omer en Eliane Wiebenga (2015). Geweldloos verzet in gezinnen. Bohn Stafleu van Loghum, Houten.
ISBN 978 90 368 0948 1

Omer, H. (2011). Nieuwe autoriteit: samenwerken aan een krachtige opvoedingsstijl thuis, op school en in de samenleving.
Amsterdam, Hogrefe Uitgevers.
ISBN 978 90 79729 9 7 
 

Terug naar Systeemtherapie